Universeel Basis Inkomen- Een Burgeruniversiteitsdebat

Op wat voor een manier beïnvloedt het Universeel Basis Inkomen (UBI) onze definitie van productieve maatschappelijke waarde? Belemmert een baan om in onze basis behoeften te kunnen voorzien, de vorming van een maatschappij van burgeractivisten? Of zou iedereen voorzien van een onvoorwaardelijk basis inkomen de mensen juist doen terugtrekken in hun privé leventjes? Is UBI een noodzakelijke voorwaarde voor een pan-Europese democratiseringsbeweging? Voor het 3e debat georganiseerd door de Burgeruniversiteit waren twee UBI experts uitgenodigd om deze vragen door te nemen met Nederlandse DiEM25 leden. De Burgeruniversiteit is een serie lezingen georganiseerd door de Nederlandse tak van DiEM25 die zich richt op de veranderende sociale organisatie; zoals in het domein van werk en arbeidsverhoudingen, technologie en politiek. Het initiatief voor een basisinkomen krijgt hoe langer hoe meer aandacht in Europa en elders en UBI speelt een belangrijke rol in de toekomst van arbeidsverhoudingen en werk.

Socrates Schouten en Michel Neeleman leidden een discussie over de ethische en economische gevolgen en de gevolgen voor democratisering in een wereld waarin het UBI is ingevoerd. Socrates Schouten, een onderzoeker naar duurzaamheid en voormalig lid van de wetenschappelijke tak van Groenlinks, bestreed geromantiseerde idealen als zou het UBI de tekortkomingen van ons onhoudbare kapitalistische systeem verhelpen. Idealiter ontkoppelt het UBI werk en inkomen en herziet ons begrip van productiviteit, tijd en diensten. Dit zou leiden tot een duurzame post kapitalistische economie vertrouwend op wederkerigheid in plaats van economische transactie. In een dergelijk post kapitalistisch systeem worden geld en markten steeds meer overbodig. Het doel van het UBI om individuen van een geldinkomen te voorzien om in hun basis behoeften te voorzien verliest zijn relevantie wanneer samenlevingen niet langer op economische transacties zijn gebaseerd maar op waarden als solidariteit, wederkerigheid en vertrouwen. Socrates stelt de simpele vraag of we het UBI wel nodig hebben voor een transitie naar een post kapitalistische samenleving.

Socrates Schouten

Wat we nodig hebben is een ‘basis inkomen cultuur’ en niet zozeer het UBI als een economische realiteit. Tot een post kapitalistische samenleving komen, door middel van een basis inkomen dan wel een basis inkomen cultuur, is een optimistisch ideaal. Dankzij Thomas Piketty weten we dat de rijkdom van kapitaalbezitters sneller toeneemt dan de algehele economische groei en Schoten stelt daarom een meer realistische visie voor op het UBI. Als we van het basis inkomen een universeel recht maken, zouden grote bedrijven graag zien dat de overheid dit dekt. Al het teveel aan rijkdom boven het vereiste minimum voor de basis behoeften van alle burgers zou dan vrij spel worden voor grote bedrijven. Het ziet er meer naar uit dat het UBI in het voordeel van de kapitalisten gaat werken in plaats van voor de transitie naar een post kapitalistische samenleving te zorgen.

Michel Neeleman, actief lid van DiEM25 Utrecht, gaf interessante kritiek op de visie van DiEM25 op de rol van het UBI in de democratisering van Europa. Volgens Varoufakis zou het UBI niet gefinancierd moeten worden met inkomstenbelasting maar met behulp van de vermogensbelasting. Dit zou de accumulatie van het kapitaal van de rijken herverdelen om zo de grote schulden van de armen te vereffenen. Deze vermogensbelasting zou vooral staatsbedrijven betreffen. Op deze manier zou het UBI ‘kapitalisme beschaven’ in plaats van het ondermijnen. Michel problematiseerde de financiering van het UBI (waarmee volgens de meeste berekeningen een bedrag van  €220 miljard aan herverdeling van rijkdom per maand gemoeid is) door middel van een vermogensbelasting zoals Varoufakis voorstelt, in plaats van een inkomstenbelasting waarmee de meeste UBI voorstellen werken.

Na de lezingen werd zoals gewoonlijk in de Burgeruniversiteit de vloer geopend voor discussie en daarbij trad de diversiteit van DiEM25 naar voren. Voor sommigen zijn de huidige UBI initiatieven niet radicaal democratisch genoeg. Ze zijn allemaal afhankelijk van afgifte door overheid of gemeente. Grassroots initiatieven zoals lokale coöperatieven of buurt initiatieven zouden ook een UBI kunnen realiseren of een model voor basis dividend. Anderen denken dat bestaande UBI voorstellen dienstbetrekking zien als een kwaad dat het goede leven in de weg staat. Een alternatief voor een UBI dat werkgelegenheid ziet als een sleutel tot onze betrokkenheid bij de maatschappij, is  een universele baangarantie. Iemand uit het publiek vroeg zich af of een pan Europees UBI de kloof tussen ‘Fort Europa’ en de rest van de wereld zal vergroten. Zullen landen die niet tot het rijke Westen behoren zelfs ook maar kunnen experimenteren met het UBI? Deze vragen waren onderwerp van een heet debat gedurende de avond.

Het UBI debat en de Burgeruniversiteit waarvan het een onderdeel is, laten de kracht en de mogelijkheden zien van DiEM25. Experts zowel als activisten waren uitgenodigd en dankzij de diversiteit onder de leden van DiEM25 qua beroep, culturele achtergrond en politieke mening, konden we kritisch kijken naar de visie van DiEM25 op een gedemocratiseerd Europa.

click hier voor de video van ons seminar

 

Meer info:

DiEM25 NL Citizen Uni 17-05-2017 – Universal Basic Income
170518 DiEM25 University UBI

 

Introduction DiEM25 UBI Seminar
Intro DiEM25 UBI Seminar

 

Storlund – Basic Income
Storlund BI stabilising driver